Rietland

Rietland is het imponerende speelfilmdebuut van schrijver-regisseur Sven Bresser. In de uitgestrekte, mistige rietlanden van Noord-Nederland ontvouwt zich een wereld waarin natuur, gemeenschap en zwijgen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Centraal staat rietsnijder Johan, een man van weinig woorden, wiens dagen worden bepaald door het ritme van maaien, bundels zetten en onderhandelingen over prijzen en pacht. Wanneer hij tijdens zijn werk in het riet een levenloos meisje aantreft, wordt zijn bestaan overschaduwd door een knagend gevoel van verantwoordelijkheid en betrokkenheid. Niet omdat hij iets heeft gedaan, maar omdat hij er was, omdat het land van hem is, en omdat niets in dit gebied ooit echt losstaat van elkaar.

Tegenover die spanningen staat Johans rol als grootvader. De scènes met zijn kleindochter Dana waarin ze samen werken, eten of praten voor het slapengaan voelen oprecht en kwetsbaar. Bresser verweeft realisme met een subtiele, bijna folkloristische ondertoon. De kracht van Rietland zit voor een groot deel in het acteerwerk. Johan wordt vertolkt door Gerrit Knobbe, die nooit eerder acteerde maar hier een prestatie neerzet die internationaal werd geroemd. Zijn spel is sober, lichamelijk en intens zonder nadruk. Elke blik, elke handeling lijkt beladen. De film is van Bresser, maar tegelijk ook van Knobbe, die de kijker moeiteloos anderhalf uur vasthoudt. Rondom hem beweegt een cast die opvallend naturel speelt, waardoor de film soms bijna documentair aanvoelt. De grenzen tussen dader, slachtoffer en omstander blijven bewust vaag.

Visueel is Rietland een ode aan het landschap. Zelden zag een oer-Hollands poldergebied er zo groots en tegelijkertijd zo beklemmend uit. De camera glijdt langs slootkanten, blijft hangen in het hoge riet en vangt het licht dat voortdurend verandert. De weidsheid werkt paradoxaal genoeg claustrofobisch: er is nergens om je te verbergen, alles ligt open. Het landschap fungeert niet als decor, maar als moreel en emotioneel krachtenveld.

Rietland werd geselecteerd voor de Semaine de la Critique in Cannes, waar voor het eerst in 27 jaar weer een Nederlandse film te zien was, fungeerde als slotfilm van het Nederlands Filmfestival en werd bovendien gekozen als de Nederlandse inzending voor de Oscars!