La Grazia

Op het Filmfestival van Venetië opende Paolo Sorrentino's La Grazia met een stilte die je bijna kunt horen. In die stilte, tussen de marmeren zalen van het presidentiële paleis, de echo van staatsceremonies en de schaduwen van herinneringen, bevindt zich Mariano De Santis. Voor Sorrentino vormt het de perfecte omgeving om opnieuw een van zijn favoriete thema's te onderzoeken: de eenzaamheid van mensen die alles lijken te hebben bereikt. Na Il Divo en La Grande Bellezza werkt hij opnieuw samen met Toni Servillo, die voor zijn indrukwekkende vertolking van De Santis de Coppa Volpi voor Beste Acteur won in Venetië.

Servillo speelt de fictieve Italiaanse president Mariano De Santis, een jurist die bekendstaat om zijn onwrikbare trouw aan de grondwet. Binnen de muren van het Quirinaalpaleis noemen sommigen hem zelfs "Gewapend Beton". Toch blijkt achter die bijnaam een man schuil te gaan die wordt verteerd door twijfel, verdriet en herinneringen. Zijn ambtstermijn loopt ten einde tijdens het zogenaamde 'Witte Semester', de laatste maanden waarin hij het parlement niet meer kan ontbinden. Terwijl Italië stabiel lijkt en politieke stormen zijn gaan liggen, liggen op zijn bureau twee dossiers die hem niet loslaten: gratieverzoeken van controversiële gevangenen en een euthanasiewet die het land diep verdeelt.

Tegelijkertijd worstelt De Santis met een veel persoonlijkere kwestie. Acht jaar na het overlijden van zijn vrouw Aurora blijft haar afwezigheid zijn leven beheersen. In momenten van stilte zoekt hij haar nog steeds op in gedachten, alsof hij gesprekken voert die nooit zijn geëindigd. De herinnering aan hun liefde, maar ook aan oude vragen die onbeantwoord zijn gebleven, vormt een rode draad door de film. Het geeft La Grazia een emotionele lading die veel verder gaat dan politiek of rechtspraak.

Zoals vaker bij Sorrentino zijn de dialogen minstens zo belangrijk als de beelden. Discussies over waarheid, verantwoordelijkheid, liefde, geloof en dood krijgen een bijna filosofische lading zonder ooit afstandelijk te worden. De president wordt geconfronteerd met mensen die hem aansporen om een keuze te maken, terwijl hij juist beseft dat sommige vragen misschien geen definitief antwoord kennen.

Visueel behoort La Grazia tot het mooiste werk dat Sorrentino de afgelopen jaren heeft gemaakt. Cinematograaf Daria D'Antonio filmt Rome met een bijna droomachtige elegantie. Monumentale staatszalen staan tegenover intieme momenten van herinnering en verlies. De camera beweegt sierlijk door gangen, ontvangstruimtes en historische locaties, terwijl de stad voortdurend aanwezig blijft als stille getuige van De Santis' innerlijke strijd.

De muziek speelt opnieuw een prominente rol. Klassieke composities worden afgewisseld met verrassende moderne invloeden, waardoor verleden en heden voortdurend met elkaar botsen. Juist die combinatie past perfect bij een hoofdpersoon die gevangen zit tussen herinneringen aan vroeger en beslissingen die de toekomst zullen bepalen.

Naast Servillo leveren Anna Ferzetti, Orlando Cinque, Massimo Venturiello en Milvia Marigliano sterke bijdragen. De samenwerking tussen Servillo en Sorrentino blijft een van de meest bijzondere creatieve partnerschappen binnen de Europese cinema. Sinds de première werd de film wereldwijd positief ontvangen. Rotten Tomatoes noteerde een score van 87%, terwijl veel critici La Grazia beschouwen als Sorrentino's sterkste werk sinds La Grande Bellezza. NRC sprak over een regisseur "opnieuw in topvorm", terwijl Het Parool de film omschreef als zijn beste werk in jaren.

La Grazia is uiteindelijk geen film over politiek, maar over menselijkheid. Over verantwoordelijkheid, ouder worden, liefde die blijft voortbestaan na verlies en de onzekerheid die schuilgaat achter iedere grote beslissing. Sorrentino stelt geen eenvoudige antwoorden voor, maar nodigt uit om mee te denken met een man die zijn hele leven wetten heeft bestudeerd en juist nu ontdekt dat de belangrijkste vragen misschien niet juridisch oplosbaar zijn.