Joe Speedboot

Ruim twintig jaar nadat Tommy Wieringa met Joe Speedboot een van de meest geliefde Nederlandse romans van deze eeuw schreef, is het verhaal eindelijk op het grote doek te zien. De weg naar deze verfilming was lang en hobbelig: eerdere pogingen strandden in 2008 na een rechtszaak, en tijdens de opnames in 2024 brak hoofdrolspeler Daan Buringa zijn arm, waardoor de productie ruim een halfjaar stillag. Maar regisseur Sam de Jong bewijst dat sommige verhalen inderdaad wachten op het juiste moment. Wat ontstaat is geen letterlijke vertaling van het boek, maar een film die dezelfde energie, verwondering en melancholie ademt als de roman.

'Het mooiste aan een goede verfilming? Dat je niet het gevoel hebt dat je iets kwijtraakt, maar dat er iets bijkomt.' - Tommy Wieringa

Lomark is een fictief dorp waar de tijd lijkt stil te staan. Tenminste, totdat Joe Speedboot verschijnt. Voor Fransje Hermans staat de wereld op dat moment al geruime tijd stil. Na een bizar ongeluk met een maaimachine zit hij in een rolstoel, kan hij niet meer praten en beweegt alleen zijn rechterarm nog. Zijn lichaam laat hem in de steek, maar zijn gedachten zijn scherper dan ooit. Vanuit die observaties kijkt hij naar de mensen om hem heen, naar zijn familie, naar het dorp en uiteindelijk naar de jongen die alles verandert.

Joe Speedboot is vanaf zijn eerste verschijning een natuurkracht. Hij arriveert niet zomaar in Lomark; hij slaat erin neer als een onweersbui. Joe trekt zich niets aan van grenzen, regels of verwachtingen. Waar anderen obstakels zien, ziet hij mogelijkheden. Hij bouwt vliegtuigen, sleutelt aan motoren en bedenkt plannen die even roekeloos als aanstekelijk zijn. Fransje beschouwt hem als iemand die beweging brengt in een wereld die vastgeroest lijkt.

Die tegenstelling vormt het kloppende hart van de film. Joe ziet in Fransje niet zijn beperkingen, maar zijn mogelijkheden. Hij behandelt hem niet als iemand langs de zijlijn, maar als een volwaardige partner in zijn plannen. Daardoor ontstaat een bijzondere band die evenveel draait om vertrouwen als om avontuur.

Wat Joe Speedboot zo aanstekelijk maakt, is de manier waarop grootse dromen volledig serieus worden genomen. In Lomark worden vliegtuigen gebouwd van afgedankte materialen, worden armworstelwedstrijden gewonnen en lijken avonturen nooit ver weg. Sam de Jong kiest voor een mix van realisme en licht surrealistische accenten, zoals Fransjes grotesk opgeblazen arm tijdens wedstrijden, om de mythische kwaliteit van het verhaal te benadrukken. 

Ook de jonge cast levert indrukwekkend werk af. Daan Buringa speelt een rol die grotendeels leunt op mimiek en lichaamstaal, en doet dat met opvallend veel nuance. Tobias Kersloot bezit precies de juiste combinatie van bravoure, charme en roekeloosheid om Joe geloofwaardig neer te zetten. Samen zorgen zij voor een chemie die de film draagt van begin tot eind. Daarnaast leveren onder anderen QiQi van Boheemen, Hadewych Minis, Chris Peters en Rogier Schippers sterke bijdragen aan een ensemble dat aanvoelt als een echte gemeenschap.

Wat uiteindelijk het meest blijft hangen, is niet één specifieke scène of stunt, maar het gevoel dat de film oproept: dat één persoon voldoende kan zijn om een vastgelopen leven opnieuw in beweging te brengen. Dat dromen niet verdwijnen wanneer de werkelijkheid tegenzit. En dat vriendschap soms begint bij iemand die weigert te geloven dat iets onmogelijk is!